Thanh toán quốc tế là gì? 4 Phương thức thanh toán và điều kiện cần lưu ý

Thanh toán quốc tế là phương thức giao dịch tài chính giữa người gửi và người nhận ở hai quốc gia khác nhau. Phương thức này hiện đang phát triển mạnh trong bối cảnh toàn cầu hóa và thương mại xuyên biên giới. Bài viết sau đây, AppotaPay sẽ giới thiệu đến người dùng 4 phương thức thanh toán quốc tế phổ biến hiện nay và các điều kiện cần lưu ý khi thực hiện.

Thanh toán quốc tế là gì?

Thanh toán quốc tế là phương thức giao dịch tài chính giữa người gửi và người nhận ở hai quốc gia khác nhau, thông qua hệ thống ngân hàng, tổ chức tài chính hoặc các nền tảng thanh toán quốc tế. Giao dịch này thường phát sinh từ các hoạt động kinh tế, thương mại, dịch vụ, đầu tư, du học, du lịch… giữa các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân thuộc các quốc gia khác nhau.

Vai trò của thanh toán quốc tế

• Đảm bảo quá trình mua bán hàng hóa và dịch vụ xuyên biên giới diễn ra thuận lợi
• Kết nối doanh nghiệp với khách hàng và đối tác quốc tế
• Thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, đầu tư và hợp tác kinh tế giữa các quốc gia
• Tạo điều kiện cho cá nhân thực hiện các giao dịch quốc tế như du học, du lịch, khám chữa bệnh hoặc chuyển tiền cho người thân ở nước ngoài.

Thanh toán quốc tế là phương thức giao dịch tài chính giữa người gửi và người nhận ở hai quốc gia khác nhau, thông qua nền tảng thanh toán quốc tế

Các điều kiện trong thanh toán quốc tế

Để giao dịch thanh toán quốc tế diễn ra an toàn, minh bạch và hạn chế rủi ro, các bên cần thỏa thuận rõ các điều kiện thanh toán sau đây ngay từ khi ký kết hợp đồng ngoại thương:

Điều kiện tiền tệ

Điều kiện tiền tệ trong thanh toán quốc tế là loại tiền được sử dụng trong giao dịch thanh toán. Tiền tệ này có thể là đồng tiền của nước xuất khẩu, nước nhập khẩu hoặc một đồng tiền mạnh, được sử dụng phổ biến trong thương mại quốc tế như USD, EUR, JPY, GBP…

Lựa chọn đồng tiền thanh toán sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của cả bên mua và bên bán, nhất là khi tỷ giá tiền tệ thường xuyên biến động. Do đó, trong hợp đồng thanh toán quốc tế cần nêu rõ đồng tiền thanh toán, tỷ giá áp dụng nếu có quy đổi và cách xử lý khi tỷ giá thay đổi mạnh.

Điều kiện địa điểm thanh toán

Điều kiện địa điểm thanh toán trong thanh toán quốc tế được xác định là nơi mà bên xuất khẩu nhận được tiền thanh toán. Địa điểm này có thể là tại nước xuất khẩu, nước nhập khẩu hoặc tại một nước thứ ba do hai bên thỏa thuận (thường là giao dịch liên quan đến nhiều đồng tiền hoặc hệ thống ngân hàng của hai nước chưa kết nối thuận lợi).

Xác định địa điểm thanh toán rất quan trọng vì liên quan đến trách nhiệm chuyển tiền, chi phí ngân hàng, thời gian xử lý giao dịch và rủi ro phát sinh trong quá trình thanh toán. Thông thường, nếu thanh toán được thực hiện tại nước xuất khẩu, bên bán có lợi hơn vì có thể nhận tiền nhanh và thuận tiện hơn. Ngược lại, nếu thanh toán tại nước nhập khẩu, bên mua có thể chủ động hơn trong việc kiểm soát dòng tiền.

Điều kiện thời gian

Điều kiện thời gian sẽ quy định thời điểm bên mua phải thanh toán cho bên bán, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền, mức độ an toàn và rủi ro thương mại của mỗi bên. Thông thường, thời gian thanh toán quốc tế có thể chia thành ba hình thức chính gồm:

• Trả tiền trước: Bên mua thanh toán toàn bộ hoặc một phần tiền trước khi bên bán giao hàng.
• Trả tiền ngay: Bên mua thanh toán khi nhận được chứng từ hợp lệ hoặc khi hàng hóa được giao theo thỏa thuận.
• Trả tiền sau: Bên mua được phép thanh toán sau một khoảng thời gian nhất định kể từ khi nhận hàng hoặc nhận chứng từ, mốc thời gian cần được quy định rõ ràng.

Điều kiện phương thức thanh toán

Là các quy định về cách thức bên mua chuyển tiền cho bên bán. Điều kiện này giúp xác định quy trình thanh toán, các bên tham gia, chứng từ cần có và mức độ đảm bảo của giao dịch. Hiện nay một số phương thức thanh toán quốc tế phổ biến gồm chuyển tiền quốc tế, thẻ quốc tế, cổng thanh toán quốc tế, QR xuyên biên giới. Mỗi phương thức sẽ có mức độ an toàn, chi phí và quy trình xử lý khác nhau. 

Điều kiện trong thanh toán quốc tế

Phương thức thanh toán quốc tế phổ biến

Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh mẽ, việc lựa chọn phương thức thanh toán quốc tế phù hợp đóng vai trò quan trọng đối với cả doanh nghiệp và khách hàng. Dưới đây là những phương thức thanh toán quốc tế được sử dụng phổ biến hiện nay.

3.1. Chuyển khoản quốc tế qua ngân hàng (SWIFT)

SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) là hệ thống nhắn tin tài chính toàn cầu, cho phép các ngân hàng trao đổi thông tin và thực hiện các giao dịch chuyển tiền quốc tế một cách an toàn và chính xác.

Hình thức này thường được sử dụng trong các giao dịch xuất nhập khẩu, thanh toán giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) hoặc các khoản thanh toán có giá trị lớn.

Ưu điểm:

• Độ tin cậy và tính bảo mật cao
• Phù hợp với các giao dịch có giá trị lớn
• Được hầu hết các ngân hàng trên thế giới chấp nhận và sử dụng

Nhược điểm:

• Thời gian xử lý thường kéo dài từ 1 – 5 ngày làm việc
• Có thể phát sinh phí ngân hàng trung gian
• Quy trình thực hiện tương đối phức tạp đối với người dùng cá nhân

3.2. Phương thức thanh toán thẻ quốc tế 

Thanh toán bằng thẻ quốc tế là hình thức sử dụng các loại thẻ thuộc các thương hiệu như Visa, MasterCard, JCB… để thực hiện giao dịch mua sắm xuyên biên giới trên website, ứng dụng hoặc tại các điểm bán hàng chấp nhận thanh toán quốc tế. Đây là một trong những phương thức phổ biến nhất hiện nay nhờ sự tiện lợi và tốc độ xử lý nhanh.

Ưu điểm:

• Thanh toán nhanh chóng, thao tác đơn giản
• Được chấp nhận rộng rãi trên toàn cầu
• Phù hợp với cả mua sắm trực tuyến và thanh toán trực tiếp

Nhược điểm:

• Có thể phát sinh phí chuyển đổi ngoại tệ
• Tiềm ẩn rủi ro nếu thông tin thẻ bị đánh cắp hoặc lộ ra ngoài
• Một số giao dịch có thể bị từ chối do hạn mức hoặc chính sách của ngân hàng phát hành

Hiện nay, các doanh nghiệp có thể lựa chọn những đơn vị cung cấp giải pháp thanh toán toàn diện như AppotaPay, cho phép chấp nhận thanh toán quốc tế thông qua thẻ quốc tế và nhiều phương thức thanh toán phù hợp với nhu cầu kinh doanh xuyên biên giới.

Thanh toán bằng thẻ quốc tế là hình thức sử dụng các loại thẻ Visa, MasterCard, JCB… để thực hiện giao dịch

3.3. Cổng thanh toán quốc tế

Cổng thanh toán quốc tế là hệ thống trung gian kết nối giữa người mua, người bán và các tổ chức tài chính, nhằm xử lý các giao dịch thanh toán xuyên biên giới một cách tự động, nhanh chóng và an toàn.

Đối với doanh nghiệp kinh doanh trực tuyến, việc tích hợp cổng thanh toán quốc tế giúp mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng toàn cầu, đồng thời tối ưu quy trình quản lý giao dịch.

Ưu điểm:

• Hỗ trợ thanh toán bằng nhiều loại tiền tệ khác nhau
• Dễ dàng tích hợp vào website, ứng dụng hoặc nền tảng thương mại điện tử 
• Quản lý giao dịch tập trung, dễ dàng đối soát
• Nâng cao trải nghiệm thanh toán cho khách hàng quốc tế

Nhược điểm:

• Phát sinh phí giao dịch theo từng đơn hàng
• Doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu về bảo mật và tuân thủ quốc tế
• Một số giải pháp có thể yêu cầu thời gian tích hợp và vận hành nhất định

3.4. QR xuyên biên giới (Cross-border & QR Global) 

QR xuyên biên giới là hình thức thanh toán cho phép khách hàng sử dụng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử tại quốc gia của mình để quét mã QR và thanh toán tại quốc gia khác mà không cần sử dụng tiền mặt hay thẻ ngân hàng.

Hình thức này đang ngày càng được quan tâm, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch, bán lẻ, F&B và dịch vụ phục vụ khách hàng quốc tế tại điểm bán.

Ưu điểm:

• Thanh toán nhanh chóng chỉ với thao tác quét mã QR
• Không cần mang theo tiền mặt hoặc thẻ quốc tế
• Tiết kiệm chi phí so với một số hình thức thanh toán truyền thống
• Hỗ trợ hiệu quả cho khách du lịch và doanh nghiệp trong các giao dịch xuyên biên giới
• Giảm thiểu rủi ro mất cắp hoặc thất lạc tiền mặt

Nhược điểm:

• Chưa được triển khai rộng rãi trên phạm vi toàn cầu
• Phụ thuộc vào hệ thống kết nối thanh toán giữa các quốc gia
• Một số ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử chưa hỗ trợ đầy đủ

Nhằm đáp ứng xu hướng thanh toán hiện đại, các doanh nghiệp hiện nay có thể lựa chọn những giải pháp đến từ các bên triển khai uy tín như AppotaPay – đơn vị cung cấp giải pháp thanh toán số đa năng. Giải pháp thanh toán xuyên biên giới do AppotaPay cung cấp, cho phép doanh nghiệp trong và ngoài Việt Nam thực hiện thu – chi – thanh toán quốc tế thông qua nền tảng thanh toán tập trung, đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định pháp lý tại Việt Nam.

Thanh toán xuyên biên giới do AppotaPay cung cấp cho phép doanh nghiệp trong và ngoài Việt Nam thực hiện thu – chi – thanh toán quốc tế an toàn, dễ dàng

Thế mạnh của mô hình kết Cross-border tại AppotaPay là tiếp nhận giao dịch, kết nối với hệ thống đối tác thanh toán quốc tế và hỗ trợ xử lý đối soát, thanh toán xuyên biên giới theo quy trình minh bạch, an toàn và tuân thủ quy định pháp lý tại Việt Nam. Nhờ đó doanh nghiệp Việt Nam có thể nhận thanh toán từ khách hàng quốc tế hoặc khách hàng Việt Nam có thể thanh toán quốc tế một cách dễ dàng, nhanh chóng. 

Trải nghiệm ngay

Chứng từ thường gặp trong thanh toán quốc tế

Chứng từ trong thanh toán quốc tế là cơ sở để các bên xác nhận quyền lợi, nghĩa vụ cũng như thực hiện việc giao nhận hàng hóa và thanh toán theo đúng thỏa thuận.

Tùy thuộc vào phương thức thanh toán được áp dụng, bộ chứng từ có thể khác nhau. Tuy nhiên, dưới đây là những loại chứng từ phổ biến thường xuất hiện trong các giao dịch thanh toán quốc tế.

• Hợp đồng ngoại thương: Văn bản thỏa thuận giữa bên xuất khẩu và bên nhập khẩu về việc mua bán hàng hóa quốc tế. Nội dung hợp đồng sẽ quy định: thông tin người mua và người bán, tên hàng hóa, số lượng, giá trị hợp đồng, điều kiện giao hàng, phương thức và thời hạn thanh toán, quyền và nghĩa vụ của các bên.
• Hóa đơn thương mại: Chứng từ do người bán phát hành để yêu cầu người mua thanh toán tiền hàng. Hóa đơn thương mại sẽ thể hiện các thông tin như: Tên và địa chỉ người mua, người bán; Mô tả hàng hóa; Số lượng, đơn giá và tổng giá trị hàng hóa; Điều kiện giao hàng; Điều kiện thanh toán. Đây là chứng từ quan trọng để thanh toán quốc tế, khai báo hải quan và xác định giá tính thuế xuất nhập khẩu.
• Phiếu đóng gói hàng hóa: Chứng từ mô tả chi tiết cách thức đóng gói và sắp xếp hàng hóa trong quá trình vận chuyển, bao gồm: tên hàng, số lượng kiện hàng, kích thước kiện hàng, quy cách đóng gói. Những thông tin này giúp người mua kiểm tra hàng hóa khi nhận hàng và đơn vị vận chuyển dễ dàng bốc xếp, cơ quan hải quan kiểm tra thuận lợi hơn.
• Vận đơn: Là chứng từ do đơn vị vận chuyển phát hành để xác nhận đã nhận hàng và cam kết vận chuyển hàng đến địa điểm quy định. Tùy theo phương thức vận tải, vận đơn có thể được chia thành: Vận đơn đường biển (Bill of Lading (B/L) và Vận đơn đường hàng không (Air Waybill (AWB)
• Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O): Chứng từ xác nhận quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nơi hàng hóa được sản xuất hoặc chế biến. C/O thường được sử dụng để hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do (FTA); Chứng minh nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa hoặc đáp ứng yêu cầu quản lý của cơ quan hải quan nước nhập khẩu.
• Chứng từ bảo hiểm hàng hóa: Chứng từ xác nhận lô hàng đã được mua bảo hiểm trong quá trình vận chuyển quốc tế, thường thể hiện: Đối tượng được bảo hiểm; Giá trị bảo hiểm; Phạm vi bảo hiểm; Điều kiện và thời hạn bảo hiểm.

Chứng từ trong thanh toán quốc tế

5 Yếu tố ảnh hưởng đến thanh toán quốc tế

Dưới đây là những yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ, chi phí và mức độ an toàn của các giao dịch thanh toán quốc tế.

• Tỷ giá ngoại tệ: Là tỷ lệ quy đổi giữa đồng tiền của quốc gia này với đồng tiền của quốc gia khác. Tỷ giá biến động có thể khiến người nhập khẩu phải chi trả nhiều hơn dự kiến nếu đồng ngoại tệ tăng giá. Hoặc người xuất khẩu có thể bị giảm lợi nhuận nếu đồng tiền thanh toán giảm giá tại thời điểm nhận tiền.
• Quy định pháp luật của các quốc gia: Mỗi quốc gia đều có những quy định pháp lý riêng liên quan đến hoạt động thanh toán quốc tế, xuất nhập khẩu và quản lý dòng tiền xuyên biên giới. Các quy định này có thể gồm điều kiện chuyển tiền ra nước ngoài, quy định về hồ sơ hoặc chứng từ thanh toán, chính sách thuế đối với hàng hóa nhập khẩu…
• Chính sách quản lý ngoại hối: Là các quy định của Nhà nước nhằm kiểm soát việc mua bán, sử dụng và chuyển đổi ngoại tệ. Tùy từng thời kỳ và từng quốc gia, chính sách này có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn ngoại tệ của doanh nghiệp, hạn mức chuyển tiền ra nước ngoài, quy trình xin phép và cung cấp chứng từ cũng như thời gian xử lý giao dịch thanh toán quốc tế.
• Uy tín và năng lực của đối tác: Trong giao dịch quốc tế, các bên thường không gặp mặt trực tiếp nên việc đánh giá đối tác là rất quan trọng. Một đối tác có năng lực tài chính tốt, lịch sử giao dịch minh bạch sẽ giúp giảm thiểu rủi ro chậm thanh toán, không thanh toán đúng cam kết, giao hàng không đúng chất lượng hoặc phát sinh tranh chấp hợp đồng.
• Tình hình kinh tế, chính trị toàn cầu: Những yếu tố như lạm phát và suy thoái kinh tế, chiến tranh, lệnh trừng phạt thương mại, dịch bệnh, thiên tai, biến động chính trị hoặc thị trường tài chính đều có thể tác động đến hoạt động thanh toán quốc tế. Có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng, kéo dài thời gian thanh toán, gia tăng chi phí giao dịch hoặc ảnh hưởng đến khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính của các bên.

Rủi ro trong thanh toán quốc tế và cách hạn chế 

Quá trình thanh toán quốc tế có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất định. Nhận diện sớm các rủi ro thường gặp và chủ động áp dụng biện pháp phòng ngừa sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ dòng tiền, hạn chế tổn thất và đảm bảo giao dịch diễn ra an toàn.

Những rủi ro trong thanh toán quốc tế

• Rủi ro tỷ giá, phát sinh do sự biến động của tỷ giá hối đoái giữa thời điểm ký kết hợp đồng và thời điểm thực hiện thanh toán.
• Rủi ro thanh toán xảy ra khi một trong hai bên không thực hiện đúng nghĩa vụ tài chính theo thỏa thuận. Có thể người mua chậm thanh toán/từ chối thanh toán hoặc người bán không giao hàng sau khi nhận tiền
• Rủi ro pháp lý liên quan đến hệ thống pháp luật và quy định quản lý ngoại hối. Chẳng hạn như thay đổi chính sách xuất nhập khẩu; Các lệnh cấm vận hoặc hạn chế thương mại; Quy định về phòng chống rửa tiền hoặc sự khác biệt trong luật thương mại giữa các quốc gia.
• Rủi ro chứng từ liên quan đến các sai sót như: Sai tên hàng hóa; Không khớp số lượng; Thiếu chữ ký hoặc dấu xác nhận; Lập chứng từ không đúng thời hạn… dẫn đến ngân hàng từ chối thanh toán.
• Rủi ro từ đối tác nước ngoài như đối tác thiếu năng lực tài chính, cung cấp thông tin thiếu minh bạch, không thực hiện cam kết hoặc có gian lận, lừa đảo thương mại.

Cách hạn chế rủi ro khi thanh toán quốc tế

• Lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp với mọi giao dịch, cân nhắc các yếu tố như mức độ tin cậy của đối tác, đặc thù ngành hàng… Chẳng hạn đối tác mới có thể ưu tiên phương thức thanh toán L/C hoặc đặt cọc một phần, còn đối tác lâu năm có thể lựa chọn chuyển khoản T/T
• Kiểm tra năng lực và uy tín đối tác bằng việc xác minh thông tin pháp lý của đối tác, kiểm tra năng lực tài chính, khảo sát đánh giá từ khách hàng và tổ chức tín dụng. Ngoài ra, việc lựa chọn những đơn vị cung cấp giải pháp thanh toán uy tín như AppotaPay cũng góp phần nâng cao tính minh bạch và an toàn trong quá trình xử lý giao dịch quốc tế.
• Chuẩn bị chứng từ chính xác, đầy đủ trước khi gửi cho ngân hàng và đối tác. Doanh nghiệp nên đối chiếu thông tin giữa các chứng từ, rà soát các mốc thời gian và yêu cầu bắt buộc
• Sử dụng dịch vụ của ngân hàng uy tín, có kinh nghiệm xử lý giao dịch quốc tế, mạng lưới thanh toán rộng, hệ thống bảo mật tốt và đội ngũ hỗ trợ chuyên môn cao.
• Tham khảo tư vấn từ chuyên gia tài chính và xuất nhập khẩu đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc thị trường mới để nhận diện các rủi ro tiềm ẩn, xây dựng phương án thanh toán phù hợp, đảm bảo tuân thủ pháp luật liên quan.

Cách hạn chế rủi ro khi thanh toán quốc tế

Thanh toán quốc tế mang đến nhiều cơ hội mở rộng thị trường cho các doanh nghiệp. Hiện nay có nhiều phương thức thanh toán quốc tế để doanh nghiệp lựa chọn. Tuy nhiên, giao dịch thanh toán quốc tế cũng tồn tại không ít thách thức. Việc chủ động nhận diện rủi ro và xây dựng chiến lược phòng ngừa phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ lợi ích tài chính và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định.

Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm một giải pháp thanh toán hiện đại, an toàn và tối ưu trải nghiệm giao dịch, việc hợp tác với các đơn vị cung cấp giải pháp thanh toán uy tín như AppotaPay sẽ là một lựa chọn đáng cân nhắc trong hành trình phát triển kinh doanh xuyên biên giới.

Tìm hiểu thêm về những nguyên nhân khiến thanh toán quốc tế thất bại và cách xử lý hiệu quả cùng AppotaPay để chủ động phòng ngừa rủi ro trong hoạt động kinh doanh quốc tế.